Wołga GAZ 24

GAZ 24-02 „WOŁGA”

W przeciwieństwie do Wołgi GAZ-21 pierwszej generacji , „24-ka” od samego początku była projektowana w wersjach nadwozia sedan i kombi. Pojawienie się ciężarowo-osobowej (uniwersalnej) wersji kombi nie było związane z eksperymentami konstruktorów, jednak tę wersję , jak również jej poprzedniczkę GAZ-22 ciężko było spotkać na drogach ZSRR.

GAZ 2402 pierwsza seria 1972-1978

Twórcze poszukiwania

Opracowanie nowej rodziny pojazdów klasy średniej w Gorkowskiej Fabryce Samochodów rozpoczęto trzy lata po uruchomieniu produkcji „Wołgi” M-21. W rezultacie działań Chruszczowa dotyczących reform administracyjnych, narodowa gospodarka ZSRR została bez ministerstw branżowych, co dawało mu bardzo dużą swobodę w działaniu. Ponieważ szczegółowych wytycznych technicznych ministerialnych dotyczących przyszłego samochodu nie było i Państwowa Komisja Planowania nie zatwierdziła planów następcy „dwudziestki jedynki” dyrekcja gorkowskiej fabryki dała projektantom wolną rękę. Cechy użytkowe przyszłego samochodu od samego początku były wyznaczane na podstawie jego przeznaczenia. Dla samochodu średniej klasy należało wykorzystać klasyczne rozwiązania: w tych latach dążyło się już do stosowania w samochodach małolitrażowych przedniego napędu i umieszczenia silnika z tyłu pojazdu. Normą dla samochodu formatu „Wołga” było pięć miejsc siedzących . W nowym samochodzie planowano zastosować minimum czterocylindrowy silnik rzędowy, a ideałem było zastosowanie znacznie mocniejszych silników w układzie „V” sześcio- i ośmio- cylindrowych. Duże dotychczasowe doświadczenie w eksploatacji „Wołgi” M-21 pozwoliło przeanalizować dotychczasowe rozwiązania. Na przełomie lat 50 i 60-tych podjęto pierwsze próby projektowania samochodu typu kombi na bazie samochodu GAZ-21 „Wołga” zmagając się z pierwszymi problemami technicznymi dostosowania istniejącej konstrukcji dla nowego nadwozia. Dlatego też przystępując do projektowania modeli GAZ-24 konstruktorzy od początku zakładali możliwość produkcji na wspólnej płycie podłogowej nadwozi typu sedan, kombi i karetki pogotowia. W przestronnej komorze silnikowej bez problemu miał się mieścić znany już silnik ZMZ-21 i właśnie opracowany ZMZ-24D. I oczywiście miała być możliwość zastosowania w samochodzie średniej klasy jednostek napędowych w układzie „V” sześcio- i ośmio- cylindrowych. Z uruchomieniem jednostki sześciocylindrowej wiązano bardzo wielkie nadzieje ze względu na bardzo obiecujący współczynnik kg/KM, który w „dwudziestce jedynce” był bardzo słaby w porównaniu z europejskimi konkurentami. Z początkiem lat 60-tych europejski przemysł samochodowy radykalnie zmienił swój kierunek z dotychczasowej pretensjonalności i wielkości, który jednak cały czas był kultywowany w Ameryce. Przemysł samochodowy skupił się na równowadze  kształtów i zwięzłych form nadwozi, gdzie zaczęły dominować proste linie i wyraźne krawędzie.

GAZ 2402 druga seria 1978-1985.jpg

Więcej ładunku, mniej komfortu.


W konstrukcji nadwozia nowej „Wołgi” trudno doszukać się czegoś istotnie szczególnego.  Główną różnicą od poprzedniego modelu było odstąpienie od mocowania ramy pojazdu do płyty podłogowej za pomocą śrub. Od teraz cała moc silnika jest przekazywana na pojazd za pomocą połączeń spawanych tworząc jednolite nadwozie samonośne. Warto zaznaczyć, że od początku zakładano przeznaczenie tego nadwozia samonośnego do zadań ciężarowo-pasażerskich bez specjalnych ingerencji w jego konstrukcję. Silnik ZMZ-24D, skonstruowany specjalnie dla nowego samochodu miał poprawione i ulepszone osiągi w stosunku do silników stosowanych w GAZ-21. Wykorzystując dotychczasowy blok silnika o pojemności 2445 cm3 zamontowano głowicę nowego typu, dzięki czemu stopień sprężania wzrósł do 8,2, a moc silnika zwiększyła się do 98 KM. Niestety, silnikowi temu przypadło być jedynie słusznym silnikiem nowej „Wołgi”: ani na sześcio- ani na ośmio- cylindrowe silniki „Wołga” GAZ-24 się nie doczekała. Prace nad stworzeniem optymalnego silnika sześciocylindrowego dla GAZ’a prowadzono od niepamiętnych czasów, jednak bez specjalnych sukcesów. W taki silnik miała być już wyposażona opcjonalna wersja Wołgi  M-21, następnie prace i przygotowania  zostały przeniesione na platformę GAZ-24. Do 1971 roku wyprodukowano kilka próbnych egzemplarzy, jednak prace projektowe kolejny raz zaprzestano, które zostały wznowione dopiero przy projektowaniu GAZ-3102 .
Fabryka GAZ produkowała wersje kombi zawsze w ograniczonych ilościach. Nowa „Wołga” też nie była wyjątkiem. W pierwszej kolejności zakup auta był możliwy dla agencji rządowych i firm taksówkowych.  Przychodziły również zamówienia z zagranicy. Związkowi Radzieckiemu potrzebna była twarda waluta, dlatego też dla klientów zza granicy specjalnych ograniczeń nie było. I tylko niewiele samochodów po takiej „dystrybucji” pozostawało na rynku wewnętrznym. Zazwyczaj ich właścicielami stawały się osoby znane i szanowane – artyści, kompozytorzy, pisarze. Taki model kombi był np. własnością Jurija Władimirowicza Nikulina.


Wymiary GAZ 2402 pozwalały realizować koncepcję samochodu umożliwiającego korzystanie z różnych konfiguracji poprzez zastosowanie trzech rzędów siedzeń.


Ponieważ w prywatnych rękach takich samochodów było mało więc cały czas pojazd był  w procesie projektowania. Konstruktorzy starali się zwiększyć funkcjonalność samochodu w zakresie przewożenia towarów w szczególności w tylnej części przestrzeni pasażerskiej. W rezultacie stawała się ona mniej wygodna. Wzmocniono z tyłu resory poprzez dołożenie dodatkowego pióra i zastosowano specjalne „ciężarowe” opony w rozmiarze 7,35-14C z dodatkowym wzmocnieniem. Tym sposobem udało się w „Wołdze” GAZ2402  uzyskać ładowność przestrzeni bagażowej  400 kg (przy złożonych tylnych siedzeniach). W tym czasie analogiczne modele kombi WAZ 2102 (Lada) i Moskwicz -427 mały ładowność 290 kg.
Rozmiary GAZ 2402 pozwalały realizować koncepcję pojazdu umożliwiającego dostosowanie układu wnętrza w różnych konfiguracjach. Umieszczono w przestrzeni pasażerskiej 3 rzędy siedzeń , poprzez dołożenie w tylnej części pomiędzy nadkolami dodatkowej dwuosobowej kanapy. Dla umożliwienia wsiadania pasażerom na trzecią tylną kanapę  zastosowano specjalne odchylane skrajne  siedzenie w środkowym rzędzie. Dodatkowo po złożeniu dwóch tylnych rzędów siedzeń można było uzyskać równą płaską powierzchnię. Tylko przednie siedzenia Wołgi kombi były na stałe przymocowane. Mimo wszystko należy stwierdzić, że w porównaniu z sedanem Gaz 2402 kombi dzięki dużej ilości miejsc i większej objętości nadwozia jest samochodem dla wymagającego, konkretnego użytkownika. Nawet samochody te, jeżdżąc w korporacjach taksówkowych miały ograniczoną liczbę zleceń: klienci zamawiali takie taksówki jak potrzebowali przewieźć większy bagaż lub ładunek. Dla zwykłych pasażerów jazda taką taksówka nie była zbyt wygodna szczególnie na trzecim rzędzie siedzeń.

GAZ 24 model doswiadczalny.jpg

Potrzeba wyżej uniesionej powierzchni załadunku dla towarów w Wołdze GAZ 2402 kombi była uwarunkowana jedną istotną cechą w tym samochodzie. Mianowicie pod podłogą bagażnika usytuowany był jeszcze jeden „schowek techniczny”, gdzie znajdowało się koło zapasowe i narzędzia. Dostęp do tej przestrzeni odbywał się przez specjalną klapę w dolnej części tylnego pasa pod drzwiami tylnej klapy. W przypadku np. awarii samochodu i konieczności dostępu nie było potrzeby wyjmowania całego ładunku, celem uzyskania łatwego dostępu do narzędzi czy koła zapasowego, tak jak to trzeba było robić w „Moskwiczach” czy „Żigulkach” z analogicznymi nadwoziami.

 

Do minusów auta należy zaliczyć dużą wysokość załadunku (74 cm), z góry określoną konstrukcją tylnej części bagażnika i wnętrza. Konieczność takiej wysokości załadunku  jedyna unikalną cechą. Mianowicie pod podłogą bagażnika znajdował się jeszcze jeden „schowek techniczny”, gdzie znajdowało się koło zapasowe i narzędzia. Dostęp do tej przestrzeni odbywał się przez specjalną klapę w dolnej części tylnego pasa pod drzwiami tylnej klapy. W przypadku np. awarii samochodu i konieczności dostępu nie było potrzeby wyjmowania całego ładunku, celem uzyskania łatwego dostępu do narzędzi czy koła zapasowego, tak jak to trzeba było robić w „Moskwiczach” czy „Żigulkach” z analogicznymi nadwoziami.


Założyciel dynastii


Podstawowy model nowej Wołgi GAZ-24 był gotowy do produkcji w drugiej połowie 1967 roku. Jednak w całą sprawę wmieszała się polityka. Zaognił się arabsko-izraelski konflikt zbrojny, w którym Związek Radziecki udzielał wsparcia jednej ze stron. Fabryka GAZ zmuszona była zarzucić w tym czasie cywilne projekty i skierować wszystkie siły na produkcję wojskowych pojazdów opancerzonych BTR-60P i samochodów ciężarowych dla wojska. Produkcja GAZ-24 opóźniała się, jednak konstruktorzy nie tracili czasu przekazując los sedana w ręce technologów, jako zakończonego projektu, sami zajęli się finalizowaniem konstrukcji nadwozia kombi. Pierwsze dwa w pełni funkcjonalne egzemplarze prototypowe zostały wyprodukowane w 1969 roku. Od samochodów produkowanych seryjnie różniło je to, że nie miały deflektora (elementu zmieniającego kierunek przepływu powietrza) w tylnej części dachu. Ten element pojawił się nieco później i wbrew panującej opinii nie był przeznaczony dla zwiększania siły docisku tylnej osi przy szybkiej jeździe, jak spojler w samochodach wyścigowych. Jego funkcja była bardzo prozaiczna i użytkowa: zapewnienie wentylacji wnętrza pojazdu i zapobieganie zabryzgiwaniu tylnych drzwi.

Wiosną i latem 1970 roku, kiedy ruszyła masowa produkcja GAZ-24, doświadczalne modele GAZ 2402 kombi były w fazie testów. Seryjną produkcję GAZ 2402 i taksówkę GAZ 2404 realizowaną na bazie GAZ 2402 udało się rozpocząć w grudniu 1972 roku, a od 1975 roku rozpoczęła się produkcja karetek pogotowia w wersji kombi GAZ 2403. W ciągu roku produkowano 5000 egzemplarzy kombi wraz z karetkami pogotowia.  Nie jest to dużo biorąc pod uwagę, że produkcję samochodów osobowych GAZ w niektórych latach określano na 70 000 egzemplarzy rocznie.
W połowie lat 70-tych po małych modyfikacjach podstawowego sedana, zmiany zostały wprowadzone również do samochodów kombi. W 1977 roku na przednich błotnikach pojawiły się okrągłe pomarańczowe światła kierunkowskazów, a w 1978 roku pojawiły się „kły” na przednim zderzaku i lampy przeciwmgłowe w standardowej wersji. W tym samym czasie miejsce pod przednią tablicą rejestracyjną straciło chromowane ograniczniki.

W latach 1985-1986 „Wołga” przeszła poważniejszą modernizację w rezultacie czego pojawiły się sedan GAZ 2410 i kombi GAZ 2412.

 

Opracował : Porucznik Zubek